Uitdaging, veerkracht, creativiteit in 2023

Rond iedere jaarwisseling spreekt de redactie van VakcentrumNieuws met Patricia Hoogstraaten, directeur van het Vakcentrum. En ieder jaar weer valt de dynamiek en hectiek op. Was het vorig jaar nog de lockdown voor niet-essentiële winkels, dit jaar staat de retail onder druk van tal van kostenstijgingen. De corona is dan zo goed als over, Vakcentrumleden worden geconfronteerd met tal van nieuwe uitdagingen.

SSK-Jubileumcongres-135 - Copy

“Inderdaad de resultaten in de detailhandel staan onder druk.
Door een samenloop van omstandigheden. Niet alleen inkoopprijzen stijgen als gevolg van geopolitieke ontwikkelingen maar met name ook de kosten van personeel, huur en energie zijn enorm gestegen en blijven naar verwachting ook doorstijgen. We hebben dat ook door laten rekenen en dan ontstaat geen rooskleurig beeld.

Het is van belang dat iedereen zich dat ook realiseert. En dan met name overheid, banken, verhuurders. Het gaat moeizaam in de detailhandel dus matiging van kosten en kostenstijgingen is noodzakelijk.

Een verhoging van het minimumloon is één, nog eens een minimumloon op basis van 36-uur leidt weer tot extra verhoging die we niet kunnen hebben. Los daarvan komt het hele loongebouw in de CAO voor het Levensmiddelenbedrijf onder druk te staan. We blijven zeggen dat het niet reëel is huurverhoging te baseren op de CPI. Op die manier betaalt een huurder twee keer voor de hogere energiekosten. En die energiekosten zelf worden slechts een beetje, als je kleinverbruiker bent, gecompenseerd. Er is in onze achterban waarschijnlijk geen een ondernemer die in aanmerking komt voor de TEK.”

Dus tal van uitdagingen inderdaad, zijn er lichtpunten in 2023?

“Ja, zonder meer. Ik word iedere keer weer enthousiast als ik zie wat de lokale meerwaarde is van onze leden. Hoe ze, ook in deze periode weer tal van initiatieven nemen voor de lokale gemeenschap. Ik zie wensbomen in de winkels om mensen een hart onder de riem te steken, diners voor daklozen of behoeftigen en zo voort. Daar zit echt de kracht van de zelfstandig ondernemer.
Die MEERwaarde wordt opnieuw een belangrijk item in onze campagne na de verkiezingen van de provinciale staten. Kennismaking met de nieuwe politici in de provincie loont absoluut. Zeker dit keer is het nodig. De transformatie van de detailhandel speelt zich met name af in steden, dorpen. Een goed regionaal beleid is een voorwaarde, elkaar kennen levert daaraan een positieve bijdrage.

Onze leden tonen veerkracht en creativiteit, maar worden wel extra uitgedaagd op dit moment. Als omzetten stijgen is dat over het algemeen een gevolg van hogere prijzen, niet per se van meer verkoop. En dan, omzet is nog geen winst. En winsten zijn echt nodig om te investeren in personeel en een duurzame toekomstgerichte bedrijfsvoering. Nog los van het inkomen voor de ondernemer.
Ondernemerschap en creativiteit staan hoog in het vaandel. Neem de supermarkteigenaren die een aparte winkel openen voor de verkoop van tabaksproducten, om het rendement van hun eigen supermarkt te kunnen behouden.

En ik ben blij dat ondernemers ook nog steeds de meerwaarde van het Vakcentrum zien. Ik ben er trots op dat we ondanks de economische situatie een groei in het ledenbestand zien. Dat maakt ons nog enthousiaster om aan de slag te gaan.
Ja, er zijn lichtpuntjes, maar wel in een heel lastige tijd.”

Wat is dan jullie rol als Vakcentrum?

“We moeten bewerkstelligen dat politici de gevolgen van door hen voorgestelde regelgeving ook in breder perspectief zien. Zelfstandig winkeliers leveren een grote bijdrage aan de leefbaarheid van wijk, buurt of dorp. Ik blijf dat roepen. Dus moeten politici voorzichtig zijn met regels die direct of indirect effect hebben op het voortbestaan van hun winkels die een belangrijke sociale rol vervullen. Of het nu over de verplichte SKAL-certificering gaat, het tabaksverkoopverbod of steunmaatregelen die winkels uitsluiten

Maar ook een ongenuanceerde invoering van een minimumuurloon op basis van een 36-urige werkweek is bedreigend. Dat maakt dat de loonkosten gelijk flink stijgen.
Natuurlijk moeten we blijven ijveren voor een goed arbeidsvoorwaardenpakket. In juli loopt de Cao voor het Levensmiddelenbedrijf af, die algemeen verbindend is verklaard en van toepassing is op alle online en fysieke supermarkten en foodspeciaalzaken. Dus gaan we binnenkort weer aan tafel nadat wij ons met onze leden grondig hebben voorbereid.“

Je noemt de cao. Daar loopt toch nog een rechtszaak over?

“Dat klopt. We zijn voor de rechter gedaagd door E-commerce Nederland en enkele individuele online winkeliers. Men wil dat de rechter vaststelt dat zij geen winkel exploiteren. Wij denken daar anders over en zien het oordeel van de rechter met vertrouwen tegemoet.”

In deze lastige periode kwamen jullie ook met extra aandacht voor duurzaamheid. Past dat?

“De drie topitems voor de komende jaren zijn: digitalisering, duurzaamheid en arbeidsmarkt. Het Vakcentrum heeft zich daarom aangesloten bij de klimaatcampagne de Race To Zero. Dat is een campagne die wordt ondersteund door de Verenigde Naties en tal van grote bedrijven en instellingen. Wij zien dat juist ook de mkb-ondernemers zich op tal van manieren inzetten om te werken aan duurzaamheid. Daar heeft men al volop aandacht voor zowel in de eigen winkel als in de directe omgeving. Dat willen we ook duidelijk maken en we willen de ondernemers de mogelijkheid geven dat te laten zien.
Veel van wat ondernemers doen is nauwelijks bekend bij de consument. Vandaar. Het is dus extra aandacht, ja. Maar met name voor die goede ontwikkelingen die al lopen. Vandaar dat wij als Vakcentrum de Race To Zero ondersteunen, overigens als eerste mkb-brancheorganisatie in Europa. We willen het voor onze leden makkelijk maken om aan te haken. Bijvoorbeeld ook met tal van adviezen en tips op onze website. Inmiddels hebben zo’n 60 winkels zich aangesloten bij de Race To Zero. Dat moeten er in 2023 meer worden.”

Je noemt dit keer niet expliciet franchising.

“Je hebt gelijk. En dat terwijl dit juist een mooi moment is. De wet is nu twee jaar oud en de overgangstermijn is dus verstreken. Iedereen moet zich nu volledig aan de wet houden. We zien dat daar ook grote stappen gemaakt zijn door de franchisegevers, maar nog steeds geldt dat zij hun franchisenemers meer bij het beleid moeten gaan betrekken en dat nog niet overal de noodzakelijke aanpassingen zijn doorgevoerd.”

Ondernemers worden ook geconfronteerd met een personeelstekort. Kunnen ze ­daarvoor ook bij het Vakcentrum terecht?

“Nou, wij kunnen voor hen geen blik medewerkers opentrekken hoor! En in sommige streken zie je gelukkig dat de druk iets afneemt. De beste aanpak is natuurlijk om het personeel dat je hebt ook te houden. Door ze leuk werk te bieden met uitdagingen en de kans zich te ontwikkelen. We zien dat terug in de belangstelling voor onze trainingen, gericht op de ondernemer zelf, maar ook voor de medewerkers.

Voor de werving hebben we afgelopen jaar een toolkit gemaakt voor leden die medewerkers moeten werven. Daarin zitten tips maar ook tal van voorbeeldteksten en uitingen bijvoorbeeld voor social media. Voor de verschillende branches en doelgroepen is specifiek materiaal beschikbaar en we gaan daar bij de start van het jaar weer volop aandacht aan besteden.
Daarnaast is er overleg met de arbeidsmarktregio’s en UWV ’s. De detailhandel is als geen andere bedrijfstak geschikt om op flexibele wijze mensen die nu nog langs de kant staan op te nemen.”

Dus 2023 weer een uitdagend jaar?

“Zonder meer. Intern en extern. Voor de vereniging is het belangrijk dat we in 2023 een opvolger van onze voorzitter Harrie ten Have kunnen instaleren. Verder willen we op alle mogelijke manieren de achterban in het zonnetje zetten.

We gaan voor de zelfstandige supermarkten voor de 10e keer de ZO2Z competitie organiseren. Tijdens onze Dag van het Vakcentrum (noteer 18 april 2023 alvast in de agenda), wordt de winnaar bekend. Een van onze non-food speciaalzaken Warenhuis Vanderveen in Assen is uitverkoren om Nederland te vertegenwoordigen in de internationale verkiezing van de beste winkel in huishoudelijke artikelen, de Global Innovation Awards, die in Chicago georganiseerd wordt.

Voor de foodspecialzaken starten de Nationale competities weer. En naast de vakbeurs foodspecialiteiten in het najaar is er in 2023 ook weer een beurs in het voorjaar (12 maart red.).

En wat over de grenzen actief zijn betreft, we staan voor het eerst op de Horecava! Omdat onze gecertificeerde Kaasspeciaalzaken een ongelooflijk goede partner kunnen zijn voor de beste restaurants voor de verzorging van hun kaasplateau’s.
Wat grenzen betreft; De interne markt van de Europese unie bestaat in 2023 30 jaar. Toch zijn de binnengrenzen niet allemaal weg. ­Regeldruk en een ongelijk speelveld zijn punten die opnieuw hoog op de agenda staan.

Gelukkig zijn er goede samenwerkingsmogelijkheden. Met De Nieuwe Winkelstraat en Lokaal Retailbelang, waar het Vakcentrum partner in is, werken we aan goed lokaal retailbeleid. In de door het ministerie van Economische Zaken en Klimaat ondersteunde Retailagenda zijn we actief. Met MKB-Nederland en het CBL werken we aan onze gezamenlijke belangenbehartiging die vaak start in Brussel, waar 80% van de regelgeving vandaan komt. Daar hebben we in Eurocommerce onze krachten gebundeld.

Ook staan we verschillende franchisenemersverenigingen met raad en daar bij. Er is namelijk een verschil tussen hun en ons werkveld. Ook dat leidt tot versterking over en weer.”

Samenwerken geeft kracht

“Samenwerken geeft kracht. Dat is ook het belang van een vereniging als het Vakcentrum. Vandaar ook dat ik blij ben dat we nog steeds groeien. Juist nu is een krachtige branche­organisatie, een sterke vereniging van belang. En de kracht van het getal werkt echt.”