PPWR: wat betekenen de Europese verpakkingsregels voor uw winkel?

De Europese verpakkingsverordening PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation) bevat nieuwe regels voor verpakkingen en verpakkingsafval. De verordening is op 11 februari 2025 in werking getreden en is vanaf 12 augustus 2026 van toepassing.

Met de nieuwe regels wil de Europese Unie verpakkingsafval verminderen, verpakkingen beter geschikt maken voor recycling en hergebruik stimuleren. De nieuwe verplichtingen worden niet allemaal tegelijk ingevoerd. Dat gebeurt stap voor stap in de komende jaren.

Voor de meeste zelfstandig winkeliers verandert er vanaf 12 augustus 2026 niet direct veel. Welke verplichtingen voor u gelden, hangt onder meer af van de verpakking en uw rol daarbij.

De PPWR is de Europese verordening voor verpakkingen en verpakkingsafval. De regels gelden in alle landen van de Europese Unie.

De PPWR stelt eisen aan verpakkingen gedurende hun hele levensduur. Het gaat onder meer om de samenstelling en recyclebaarheid van verpakkingen, het gebruik van gerecycled materiaal, het beperken van onnodige verpakkingen, etikettering en hergebruik.

Het doel is om minder verpakkingsafval te veroorzaken en verpakkingen beter te kunnen hergebruiken en recyclen.

De PPWR is vanaf 12 augustus 2026 van toepassing. Niet alle nieuwe eisen gelden meteen vanaf die datum.

De regels worden stap voor stap ingevoerd. Zo volgen de komende jaren nieuwe regels voor onder meer etikettering. Verschillende eisen voor recyclebaarheid, gerecycled materiaal, minder verpakkingsmateriaal en hergebruik gaan vanaf 2030 of later gelden.

Vanaf 12 augustus 2026 geldt wel het algemene uitgangspunt dat verpakkingen recyclebaar moeten zijn. De concrete Europese eisen waarmee de recyclebaarheid van een verpakking wordt beoordeeld, worden later ingevoerd. De Europese Commissie geeft aan dat fabrikanten de specifieke conformiteitsbeoordeling voor deze recyclebaarheid nog niet hoeven uit te voeren totdat de daarvoor benodigde Europese regels zijn vastgesteld.

Welke datum voor u belangrijk is, hangt daarom af van het soort verpakking en uw rol daarbij.

Voor veel winkels die bestaande verpakte producten inkopen en ongewijzigd doorverkopen, blijven de nieuwe verplichtingen beperkt.

Extra aandacht is vooral nodig als u:

  • producten onder een eigen naam of merk verkoopt;
  • verpakkingen onder uw eigen naam of merk laat maken;
  • zelf producten verpakt;
    verpakkingen gebruikt met de naam of het logo van uw winkel;
  • verpakkingen of verpakte producten rechtstreeks van buiten de Europese Unie importeert.

Denk bijvoorbeeld aan eigenmerkproducten, broodzakken en kaaszakken, slagerspapier, cadeauverpakkingen, papieren en kunststof draagtassen, verzendverpakkingen, dozen en opvulmateriaal.

Welke verplichtingen gelden, hangt vervolgens af van uw rol bij de verpakking.

Voor de meeste winkels is geen volledig nieuwe verpakkingsadministratie nodig. Veel nieuwe PPWR eisen worden pas de komende jaren van toepassing.

Het is wel verstandig om extra aandacht te besteden aan:

eigenmerkproducten;
verpakkingen met uw eigen naam of logo;
verpakkingen die u speciaal laat maken;
voedselcontactverpakkingen;
verpakkingen of verpakte producten die u rechtstreeks van buiten de EU importeert.

Bepaal voor deze verpakkingen welke rol u heeft. Bent u fabrikant, importeur of producent? Bewaar dan de informatie en documenten die bij die rol horen.

Voor de producentenverantwoordelijkheid kan daarnaast een verpakkingsadministratie nodig zijn om te bepalen of u aangifte moet doen en hoeveel Afvalbeheerbijdrage u eventueel moet betalen.

Heeft u een concrete verpakking waarbij niet duidelijk is welke regels gelden? Stuur uw voorbeeld dan naar het Vakcentrum. Vermeld daarbij bij voorkeur waar u de verpakking inkoopt, of uw naam of merk erop staat en of u deze zelf importeert. Een foto van de verpakking kan helpen.

Koopt u producten in die al door uw leverancier zijn verpakt en verkoopt u deze ongewijzigd door? Dan bent u voor die verpakking meestal niet zelf de fabrikant.

U bent in dat geval doorgaans distributeur. Een distributeur heeft beperktere verplichtingen dan een fabrikant. Zo mag u een verpakking niet verder verkopen als u weet of vermoedt dat deze niet aan de PPWR voldoet.

De situatie kan anders zijn als u producten onder uw eigen merk verkoopt, zelf verpakkingen laat maken, verpakkingen wijzigt of producten of verpakkingen rechtstreeks van buiten de EU importeert.

Voor veel winkels die bestaande verpakte producten gewoon inkopen en doorverkopen, blijven de nieuwe verplichtingen daardoor beperkt.

Ja. Voor verpakkingen die bedoeld zijn om met levensmiddelen in contact te komen, gelden vanaf 12 augustus 2026 nieuwe Europese grenswaarden voor PFAS.

Dit kan bijvoorbeeld relevant zijn voor verpakkingen van levensmiddelen, zoals bepaalde zakken, bakjes, wikkels en andere voedselcontactverpakkingen.

De PPWR kent hiervoor geen algemene uitverkooptermijn. Voedselcontactverpakkingen die na 12 augustus 2026 op de markt worden gebracht, moeten aan de nieuwe PFAS grenswaarden voldoen. Verpakkingen die vóór die datum al op de markt zijn gebracht, hoeven niet om die reden te worden teruggehaald.

Koopt u dergelijke verpakkingen bij een leverancier, dan is het verstandig om na te gaan of deze vanaf 12 augustus 2026 aan de nieuwe eisen voldoen.

De PPWR stelt onder meer eisen aan:

  • de recyclebaarheid van verpakkingen;
    het gebruik van gerecycled materiaal in bepaalde verpakkingen;
  • het beperken van onnodig verpakkingsmateriaal en lege ruimte;
  • etikettering om verpakkingsafval beter te kunnen scheiden;
  • het hergebruik van verpakkingen.

Niet alle eisen gelden vanaf 12 augustus 2026. Een groot deel wordt de komende jaren stap voor stap ingevoerd.

Daarnaast gelden vanaf 2030 beperkingen of verboden voor bepaalde verpakkingsvormen. Het gaat bijvoorbeeld om bepaalde kunststof verzamelverpakkingen, bepaalde kunststofverpakkingen voor kleine hoeveelheden verse groente en fruit, bepaalde eenmalige verpakkingen bij consumptie ter plaatse en zeer lichte kunststof draagtassen.

Bij deze verboden gelden verschillende voorwaarden en uitzonderingen. Welke regel geldt, hangt daarom af van de verpakking en de manier waarop deze wordt gebruikt.

De PPWR gebruikt verschillende begrippen. Dat is soms verwarrend, omdat een fabrikant en een producent niet hetzelfde hoeven te zijn.

Fabrikant: is verantwoordelijk voor het voldoen van de verpakking aan de eisen van de PPWR. Dat is niet altijd degene die de verpakking fysiek maakt.

Producent: is verantwoordelijk voor de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid voor verpakkingsafval. In Nederland kan dit onder meer betekenen dat u zich moet registreren, aangifte moet doen en Afvalbeheerbijdrage moet betalen.

Importeur: brengt een verpakking of verpakt product van buiten de EU op de Europese markt.

Distributeur: verkoopt een verpakking of verpakt product verder dat al door een andere onderneming op de Europese markt is gebracht.

De fabrikant zorgt dus vooral dat de verpakking aan de regels voldoet. De producent is vooral verantwoordelijk voor de kosten en verplichtingen rond het verpakkingsafval. De Europese Commissie maakt dit onderscheid uitdrukkelijk.

U kunt voor verschillende verpakkingen verschillende rollen hebben. Voor één verpakking kunt u ook meerdere rollen tegelijk hebben.

De fabrikant is de onderneming die juridisch verantwoordelijk is voor de verpakking. Dat is niet altijd de onderneming die de verpakking fysiek maakt.

Laat u een verpakking of verpakt product onder uw eigen naam of merk ontwerpen of maken? Dan bent u in beginsel fabrikant. Bij serviceverpakkingen, zoals bepaalde draagtassen en broodzakken, is normaal gesproken de leverancier van de lege verpakking fabrikant. Staat uw naam of merk duidelijk op de verpakking, dan kunt u echter zelf fabrikant zijn. Voor micro ondernemingen bestaat hierop een uitzondering.

Bent u fabrikant? Dan bent u ervoor verantwoordelijk dat de verpakking voldoet aan de PPWR eisen die op dat moment gelden. Afhankelijk van de toepasselijke eisen kunnen daarbij onder meer een conformiteitsbeoordeling, technische documentatie en een EU conformiteitsverklaring (DoC) nodig zijn.

Veel technische informatie zal in de praktijk van uw verpakkingsleverancier komen. Bent u juridisch fabrikant, dan blijft u wel verantwoordelijk voor de naleving van de eisen die op u van toepassing zijn.

Heeft u verpakkingen met uw eigen naam of logo?
Wie verantwoordelijk is, kan onder meer afhangen van wie de verpakking laat maken, waar uw leverancier is gevestigd en wie de verpakking importeert. Vakcentrum werkt dit in een apart praktijkartikel verder uit aan de hand van verschillende situaties.

Er bestaat geen algemene vrijstelling van de PPWR voor micro ondernemingen. Wel kent de PPWR op verschillende plaatsen uitzonderingen voor deze kleine bedrijven.

Een micro onderneming heeft minder dan 10 werknemers en een jaaromzet of jaarlijks balanstotaal van maximaal € 2 miljoen.

Een belangrijke uitzondering gaat over verpakkingen of verpakte producten die onder de eigen naam of het eigen merk van een micro onderneming worden gemaakt. Is de leverancier van de verpakking in dezelfde EU lidstaat gevestigd, dan wordt deze leverancier als fabrikant gezien. Voor een Nederlandse micro onderneming betekent dit bijvoorbeeld dat bij een verpakking met het eigen winkelmerk die door een Nederlandse leverancier wordt geleverd, de leverancier fabrikant kan zijn.

Bent u franchisenemer? Dan kunt u zelfstandig als micro onderneming gelden. Heeft de franchisegever echter 25% of meer van het kapitaal of de stemrechten of oefent deze controle of beslissende invloed uit, dan kunnen gegevens van beide ondernemingen moeten worden meegeteld bij het bepalen van de omvang van de onderneming.

Bent u franchisenemer? Dan kan uw onderneming zelfstandig een micro-onderneming zijn. Is uw onderneming financieel of organisatorisch verbonden met de franchisegever of een andere onderneming, dan kunnen ook gegevens van die onderneming meetellen bij het bepalen of u een micro-onderneming bent.

De PPWR kent daarnaast nog andere uitzonderingen voor micro-ondernemingen. Welke uitzondering geldt, hangt af van de situatie.

Dat kan. Het hangt vooral af van wanneer en hoe u de verpakking vult.

Verpakt u producten vooraf en biedt u deze daarna als verpakt product te koop aan? Denk aan stukken kaas, bakjes vlees of zakjes noten die u vooraf verpakt en in het schap legt. Dan kunt u als degene die de laatste verpakkingshandelingen verricht fabrikant zijn.

Bij serviceverpakkingen ligt dit anders. Dit zijn verpakkingen die bedoeld zijn om op het verkooppunt te worden gevuld, zoals een broodzak, een bakje voor vers gesneden kaas of vleeswaren, een koffiebeker of een draagtas. Het vullen van zo'n verpakking maakt u niet automatisch fabrikant.

Het gaat dus niet om welk product u verpakt, maar om hoe de verpakking wordt gebruikt: vooraf verpakken voor de verkoop of vullen op het verkooppunt voor de klant.

Koopt u verpakkingen of verpakte producten rechtstreeks bij een leverancier buiten de Europese Unie en brengt u deze op de Europese markt? Dan bent u importeur.

Als importeur heeft u eigen verplichtingen. U moet onder meer controleren of de fabrikant aan zijn verplichtingen heeft voldaan en of de vereiste informatie en documenten aanwezig zijn.

Laat u een verpakking bovendien onder uw eigen naam of merk maken? Dan kunt u naast importeur ook fabrikant zijn. Voor de regels over verpakkingsafval kunt u daarnaast producent zijn.

De uitzondering voor micro ondernemingen waarbij de verpakkingsleverancier als fabrikant wordt beschouwd, geldt alleen als die leverancier in dezelfde EU lidstaat is gevestigd. Bij rechtstreekse import uit bijvoorbeeld China is daarvan dus geen sprake.

De uitgebreide producentenverantwoordelijkheid, ook wel UPV genoemd, gaat over de verantwoordelijkheid voor verpakkingen nadat deze afval zijn geworden. Denk bijvoorbeeld aan de kosten voor inzameling, sortering en recycling.

De UPV is niet nieuw. Nederland kent deze producentenverantwoordelijkheid voor verpakkingen al langer. Verpact voert een groot deel van deze verplichtingen uit.

Wordt u voor een verpakking als producent gezien, dan kunt u uw verpakkingen moeten administreren, aangifte moeten doen en Afvalbeheerbijdrage betalen.

Voor de overige belaste verpakkingen geldt in Nederland in 2026 een ondergrens van 50.000 kg verpakkingsmateriaal per kalenderjaar. Dit is een totaalgrens. Blijft u daaronder, dan hoeft u voor deze verpakkingen geen Afvalbeheerbijdrage te betalen.

Voor bepaalde verpakkingen geldt deze ondergrens niet. Voor onder meer SUP verpakkingen en statiegeldverpakkingen geldt geen drempel.

Let op: de SUP regels staan los van de PPWR. Voor bepaalde kunststof verpakkingen kunnen dus naast de PPWR ook SUP regels gelden. Bekijk daarom ook de informatie over wegwerpplastic en de praktische voorbeelden op de website van Vakcentrum.

De grens van 50.000 kg zegt bovendien niets over de vraag of u fabrikant bent. U kunt dus onder deze grens blijven en geen reguliere Afvalbeheerbijdrage hoeven betalen, maar voor een bepaalde verpakking wel fabrikant zijn.

Een serviceverpakking is een verpakking die is ontworpen en bedoeld om op het verkooppunt te worden gevuld om een product of aankoop mee te geven. Denk bijvoorbeeld aan bepaalde broodzakken, kaaszakken, bakjes, bekers of draagtassen. De PPWR rekent verpakkingen die zijn ontworpen en bedoeld om op het verkooppunt te worden gevuld uitdrukkelijk tot de serviceverpakkingen.

Voor de producentenverantwoordelijkheid kent de PPWR een bijzondere regeling voor serviceverpakkingen. Daarbij ligt de producentenrol in beginsel bij de onderneming die de lege verpakking voor het eerst in de betreffende lidstaat beschikbaar stelt. Dat kan bijvoorbeeld de fabrikant, importeur of distributeur van de verpakking zijn.

De Europese Commissie legt uit dat hiermee juist onnodige administratieve lasten worden voorkomen voor kleine ondernemingen die dergelijke verpakkingen op het verkooppunt vullen.

Verpact houdt voor de Nederlandse aangifte en Afvalbeheerbijdrage voor serviceverpakkingen, verzendverpakkingen en primaireproductieverpakkingen voorlopig vast aan de eerdere werkwijze. Houd daarom voor de Nederlandse aangifte de actuele informatie van Verpact aan.

De Europese Commissie heeft in juni 2026 uitgebreide uitleg gepubliceerd over verschillende onderdelen van de PPWR. Tegelijk moeten de komende jaren nog verschillende uitvoeringsregels, gedelegeerde regels, normen en richtsnoeren worden vastgesteld. Ook de Europese Commissie geeft aan dat de huidige uitleg op basis van praktijkervaring nog kan worden aangepast.

Voor retailers is verdere duidelijkheid onder meer belangrijk over de praktische uitvoering van nieuwe etiketteringsregels, eisen voor hergebruik en de uitvoering van de producentenverantwoordelijkheid.

Vakcentrum volgt deze ontwikkelingen en past de informatie aan wanneer daar aanleiding voor is.

Meer informatie vindt u bij het Kennisinstituut Duurzaam Verpakken (KIDV) en Verpact:

Cookies

Wij maken gebruik van functionele cookies op deze website. Deze cookies dragen bij aan het verbeteren van de kwaliteit van de website en dat alles technisch goed werkt. Ons doel is u een optimale gebruikerservaring te bieden.

Bekijk hier ons privacybeleid.