Eén Europese markt? Nog niet voor iedere winkelier!
Vrij kunnen inkopen, eerlijke concurrentie en regels die in de praktijk werken. Daarvoor zetten het Vakcentrum, EuroCommerce en Independent Retail Europe zich gezamenlijk in.
Vrij kunnen inkopen, eerlijke concurrentie en regels die in de praktijk werken. Daarvoor zetten het Vakcentrum, EuroCommerce en Independent Retail Europe zich gezamenlijk in.
Tijdens het 50-jarig jubileum van het Vakcentrum onderstreepten de Europese voorzitters Juan Manuel Morales, president van EuroCommerce en bestuurder bij Ahorramás, en Tobias Wasmuht, president van Independent Retail Europe en CEO van SPAR International, waarom die samenwerking juist nu zo belangrijk is.
Europa kent één interne markt, maar voor winkeliers is vrij inkopen over de grens nog lang niet vanzelfsprekend. Leveranciers kunnen de mogelijkheden om producten in andere EU-landen aan te schaffen beperken, ook wanneer die daar voordeliger verkrijgbaar zijn. Het wegnemen van deze zogenoemde territoriale leveringsbeperkingen kan consumenten volgens een eerdere raming van de Europese Commissie jaarlijks circa 14 miljard euro besparen.
Het is een treffend voorbeeld van de afstand die soms bestaat tussen Europese ambities en de dagelijkse winkelpraktijk. Ondernemers krijgen te maken met stijgende bedrijfskosten, beperkte marges en een toenemende regeldruk. Juist voor zelfstandig winkeliers, die niet over de capaciteit van grote internationale ondernemingen beschikken, kunnen de gevolgen ingrijpend zijn.
De toekomst van zelfstandig ondernemerschap vraagt daarom om meer dan een goed functionerende interne markt. Ook de bijzondere economische en maatschappelijke betekenis van zelfstandig winkeliers moet worden meegewogen bij Europese besluiten.
De Europese detail- en groothandel biedt werk aan 26 miljoen mensen en is goed voor 10 procent van het bruto binnenlands product van de EU. Daarmee is de sector een belangrijke motor van de Europese economie.
Volgens Juan Manuel Morales vraagt die positie om een ondernemersklimaat waarin bedrijven kunnen investeren, vernieuwen en concurreren. Tijdens het 50-jarig jubileumcongres van het Vakcentrum op 5 november in Hilversum benadrukte hij dat de interne markt haar beloften nog onvoldoende waarmaakt.
Met name territoriale leveringsbeperkingen vormen een obstakel. Winkeliers moeten producten kunnen inkopen waar dat voor hen het gunstigst is, zonder kunstmatige grenzen tussen lidstaten. Meer vrijheid bij de inkoop versterkt hun concurrentiepositie en kan uiteindelijk leiden tot betere prijzen voor consumenten.
Tegelijkertijd pleit EuroCommerce voor vereenvoudiging van regelgeving. De sector staat voor grote investeringen in verduurzaming en digitalisering, terwijl kosten oplopen. Ondernemers moeten daarvoor voldoende ruimte en middelen hebben.
Morales vatte het belang van gezamenlijke Europese inzet in zijn presentatie samen met de woorden: ‘One Europe – One Market – One Team’.
Naast eerlijke concurrentie vraagt ook het behoud van zelfstandig ondernemerschap om Europese aandacht. Want achter de economische cijfers gaat een belangrijke maatschappelijke werkelijkheid schuil.
‘Independent retail is at the heart of the community’, zo luidde een van de centrale boodschappen van Tobias Wasmuht.
Zelfstandig winkeliers leveren een bijdrage die verder gaat dan hun omzet. Ze bieden werkgelegenheid, ondersteunen lokale verenigingen, werken samen met producenten uit de omgeving en houden buurten en dorpen leefbaar. Daarmee vervullen ze een rol die niet zomaar door een andere voorziening kan worden overgenomen.
Die waarde staat onder druk. Uit de cijfers die Wasmuht presenteerde, blijkt dat de exploitatiekosten van een Europese buurtsupermarkt in 2026 zo'n 29 procent hoger liggen dan in 2019. Tegelijkertijd blijven de marges in de levensmiddelendetailhandel beperkt.
Dat maakt het des te belangrijker dat nieuwe Europese verplichtingen uitvoerbaar en betaalbaar zijn. Independent Retail Europe zet zich daarom in voor evenwichtige regelgeving en een gelijk speelveld, ook tussen fysieke winkels en internationale online platforms.
Dat die inzet verschil kan maken, blijkt uit aanpassingen aan Europese voorstellen. Zo zijn eerder voorgestelde verplichtingen voor navulstations in supermarkten geschrapt en zijn eisen rond zonnepanelen op winkeldaken en laadpunten op parkeerterreinen aangepast.
Het zijn concrete voorbeelden van het belang om de gevolgen van regelgeving voor winkeliers al in de voorbereidingsfase zichtbaar te maken.
Voor het Vakcentrum is de verbinding tussen de winkelvloer en Europese besluitvorming een belangrijk onderdeel van de belangenbehartiging. Via EuroCommerce en Independent Retail Europe brengt het Vakcentrum de ervaringen en belangen van Nederlandse zelfstandig winkeliers in bij discussies over wetgeving en de toekomst van de sector.
Die betrokkenheid kent een lange geschiedenis. Het Vakcentrum is sinds de oprichting van EuroCommerce in 1993 verbonden aan de organisatie. Vakcentrumdirecteur Patricia Hoogstraaten is momenteel vice-president van EuroCommerce, waar zij samenwerkt met president Juan Manuel Morales en andere Europese bestuurders. Daarnaast vertegenwoordigt zij EuroCommerce als SME Envoy bij DG GROW, het directoraat-generaal van de Europese Commissie voor onder meer de interne markt en het midden- en kleinbedrijf.
Ook via Independent Retail Europe maakt het Vakcentrum deel uit van een netwerk dat zich specifiek richt op het behoud en de versterking van zelfstandig ondernemerschap.
Patricia Hoogstraaten, directeur Vakcentrum:
“Onze leden moeten zich kunnen richten op ondernemen. Tegelijkertijd hebben besluiten uit Brussel direct gevolgen voor hun winkel. Daarom willen we al bij de ontwikkeling van Europese regels aan tafel zitten. Samen met onze partners brengen we de ervaringen van zelfstandig winkeliers in en kunnen we knelpunten aanpakken voordat ondernemers ermee worden geconfronteerd.”
De aanwezigheid van Juan Manuel Morales en Tobias Wasmuht bij het jubileumcongres onderstreepte de waarde van deze langdurige relaties.
Want of het nu gaat om inkoopmogelijkheden, concurrentieverhoudingen of nieuwe verplichtingen: de gevolgen van Europese besluiten worden uiteindelijk op de winkelvloer gevoeld.
Door gezamenlijk op te trekken, kunnen het Vakcentrum en haar Europese partners ervoor zorgen dat de belangen van zelfstandig winkeliers al worden meegewogen voordat die besluiten vallen.
Freedom to source products across borders, fair competition and rules that work in practice. These are priorities shared by Vakcentrum, EuroCommerce and Independent Retail Europe. At Vakcentrum's 50th anniversary congress, European retail leaders Juan Manuel Morales, President of EuroCommerce and a board member of Ahorramás, and Tobias Wasmuht, President of Independent Retail Europe and CEO of SPAR International, highlighted why working together matters now more than ever.
The EU has a Single Market, yet retailers still face obstacles when purchasing products across borders. Suppliers can restrict access to goods available at lower prices in other EU countries. According to an earlier European Commission estimate, removing these territorial supply constraints could save consumers approximately €14 billion a year.
The gap between the ambitions of the Single Market and everyday retail operations is clear. At the same time, businesses face rising costs, tight margins and an increasing regulatory burden. For independent retailers, who do not have the resources of large international companies, these pressures can have particularly serious consequences.
The future of independent retail therefore depends on more than a well-functioning Single Market. European decisions must also take account of the particular economic and social value of independent retailers.
Europe's retail and wholesale sector employs 26 million people and accounts for 10% of EU GDP, making it a major driver of the European economy.
According to Juan Manuel Morales, the sector needs an environment in which businesses can invest, innovate and compete. Speaking at Vakcentrum's 50th anniversary congress in Hilversum on 5 November, he stressed that the Single Market has yet to fulfil its promise.
Territorial supply constraints remain a major obstacle. Retailers should be free to purchase products wherever the terms are most favourable, without artificial barriers between Member States. Greater freedom to source goods would strengthen retailers' competitive position and could ultimately lead to better prices for consumers.
EuroCommerce also advocates simpler regulation. With substantial investment needed in sustainability and digitalisation, retailers must have the flexibility and resources to prepare for the future.
Morales summed up the importance of collective European action with the words: ‘One Europe – One Market – One Team’.
Alongside fair competition, preserving independent retail also requires attention at European level.
‘Independent retail is at the heart of the community’ was one of the central messages from Tobias Wasmuht.
Independent retailers contribute much more than their sales alone. They provide employment, support local organisations, work with producers in their communities and help keep towns, villages and neighbourhoods vibrant. Their role in local communities cannot easily be replaced.
Yet their contribution is under pressure. Figures presented by Wasmuht showed that operating costs for a European neighbourhood supermarket were around 29% higher in 2026 than in 2019. Meanwhile, margins in food retail remain tight.
This makes it essential that new European requirements are practical and affordable for independent businesses. Independent Retail Europe therefore advocates proportionate regulation and a level playing field, including fair competition between physical shops and international online platforms.
Changes to European proposals show what coordinated advocacy can achieve. Proposed requirements for refill stations in supermarkets have been withdrawn, while obligations concerning solar panels on retail buildings and electric vehicle charging points in car parks have been adjusted.
These examples show why the practical consequences of legislation for retailers must be made clear while proposals are still being developed.
For Vakcentrum, connecting the shopkeeper with European decision-making is an essential part of representing its members. Through EuroCommerce and Independent Retail Europe, Vakcentrum brings the experiences and interests of Dutch independent retailers into discussions on legislation and the future of the sector.
These relationships have deep roots. Vakcentrum has been involved with EuroCommerce since its establishment in 1993. Its Managing Director, Patricia Hoogstraaten, currently serves as Vice-President of EuroCommerce, working alongside President Juan Manuel Morales and fellow board members. She also represents EuroCommerce in the SME Envoy network linked to DG GROW, the European Commission's Directorate-General responsible for the Single Market and small and medium-sized enterprises, among other areas.
Through Independent Retail Europe, Vakcentrum is also part of a network specifically dedicated to protecting and strengthening independent retail.
Patricia Hoogstraaten, Managing Director of Vakcentrum:
“Our members need to be able to focus on running their businesses. Yet decisions made in Brussels directly affect their shops. That is why we want a seat at the table while European rules are still being developed. Working with our partners, we bring the experiences of independent retailers into these discussions and can help address potential problems before they affect retailers.”
The presence of Juan Manuel Morales and Tobias Wasmuht at Vakcentrum's anniversary congress underscored the value of these longstanding relationships.
Whether the issue is cross-border sourcing, fair competition or new regulatory obligations, the consequences of European decisions are ultimately felt on the shop floor.
By working together, Vakcentrum and its European partners can help ensure that the interests of independent retailers are taken into account before those decisions are made.