Wat is de RI&E precies?
De RI&E is een document waarin u de risico’s binnen uw bedrijf inventariseert en evalueert. Het bevat een beschrijving van gevaren, risicobeperkende maatregelen en de risico’s voor specifieke groepen werknemers.
Heeft u meer dan 25 werknemers in dienst, dan moet uw RI&E verplicht getoetst worden door arbokerndeskundigen. De wet geeft niet exact aan hoe vaak een toetsing plaats moet vinden. Een RI&E dient in ieder geval wel actueel te zijn. Een bedrijf met minder dan 25 werknemers is vrijgesteld van toetsing, mist zij gebruikmaken van een goedgekeurd branche RI&E instrument. Als een dergelijk instrument niet beschikbaar is of niet gebruikt wordt blijft toetsing verplicht. Met uitzondering voor kleine bedrijven die tot 40 uur verlonen.
Knelpunt 1: Toetsing door meerdere experts vaker noodzakelijk
Sinds 1 juli 2022 zijn de regels voor de toetsing van de RI&E aangescherpt. Voorheen kon één gecertificeerde arbokerndeskundige (zoals een veiligheidskundige of bedrijfsarts) de gehele RI&E toetsen. De overheid heeft deze regels aangepast.
Tegenwoordig bestaat de toetsing uit een algemene 'systeemtoets' en een diepgaande 'scopetoets'. Hoewel de systeemtoets nog door één kerndeskundige mag worden uitgevoerd, vereist de scopetoets specifieke expertise die aansluit bij de aanwezige risico's. Werkt u bijvoorbeeld met gevaarlijke stoffen? En ook binnen de supermarkt kan dat gebeuren. Dan moet dit onderdeel getoetst worden door een arbeidshygiënist. Een arbeids- en organisatiedeskundige mag dit specifieke onderdeel niet toetsen als deze daarvoor niet gecertificeerd is.
Dit betekent in de praktijk dat u vaak twee of zelfs meer kerndeskundigen nodig heeft voor een volledige toetsing, waar dit voorheen door één persoon kon. De gevolgen zijn duidelijk: hogere kosten en een langere wachttijd, aangezien er in heel Nederland slechts ongeveer 200 arbokerndeskundigen beschikbaar zijn.
Politiek dringt aan op vereenvoudiging
Gelukkig is de politiek zich bewust van dit probleem. De Tweede Kamer heeft in november 2024 een motie aangenomen om de RI&E-toetsing te vereenvoudigen, zodat deze weer door één arbokerndeskundige kan worden uitgevoerd. Een werkgroep binnen het Ministerie van SZW onderzoekt momenteel hoe dit kan worden gerealiseerd. In september 2025 is een tweede motie aangenomen die de regering oproept met concrete voorstellen voor vereenvoudiging te komen.
Knelpunt 2: Geen steekproeven meer voor filialen – Elke locatie een eigen RI&E!
Een veelvoorkomende praktijk bij bedrijven met meerdere filialen, zoals supermarktketens maar ook supermarkt ondernemers (multi-franchisenemers), was het opstellen van één centrale RI&E en deze via een steekproef bij een aantal filialen te laten toetsen. Arbodiensten adviseerden deze methode zelfs. De Arbeidsinspectie heeft deze praktijk nu echter stopgezet.
De Arbeidsinspectie hanteert een strikt "locatiebeginsel": elke zelfstandig opererende vestiging moet beschikken over een eigen, getoetste RI&E. Het extrapoleren van toets bevindingen van een beperkt aantal vestigingen naar andere is wettelijk niet toegestaan. De reden hiervoor is dat de blootstelling aan gevaren (aard, mate, duur) nooit 100% hetzelfde kan worden gegarandeerd over verschillende locaties.
Dit betekent dat als de Arbeidsinspectie bij een van uw winkels (stel dat u meerdere winkels heeft) constateert dat de RI&E niet specifiek voor die locatie getoetst is, u een waarschuwing of zelfs een boete riskeert. Het advies van een arbodienst om met extrapolatie te werken, doet hier niets aan af. De Arbeidsinspectie heeft de betreffende certificerende instelling voor arbodiensten zelfs verzocht hierover een mailing uit te sturen en dit punt mee te nemen in toekomstige audits.
Financiële gevolgen
De implicaties van deze aangescherpte handhaving zijn aanzienlijk, voor ondernemers met één winkel en zeker voor multi franchisenemers.
Lobby
Het Vakcentrum werkt met verschillende commerciële organisaties samen om deze doorgeslagen regelgeving te temperen. Tot op heden stelt de inspectie zich rechtlijnig op. Het is en blijft echter voor ons een belangrijk lobbypunt. Politieke ontwikkelingen kunnen mogelijk weer leiden tot vereenvoudiging, maar op dit moment is dit nog zeker niet het geval. Ons advies is om tot die tijd volgens de huidige (strenge) regels te handelen om problemen te voorkomen.
Aanbod afgestemd op de nieuwe realiteit
In het licht van deze strenge interpretatie van de regels door de inspectie, met name rondom de individuele toetsing, heeft het Vakcentrum haar RI&E aanbod herijkt. De bijeenkomsten en de ondersteuning zijn herkenbaar, maar een belangrijke verschil is dat elke winkel getoetst dient te worden. De toetsing door meerdere experts leidt tevens tot een hogere prijs (niet voor de bijeenkomst wél voor de toetsing).
Binnenkort wordt u geïnformeerd over onze nieuwe aanbod.